Ολόκληρη η τελευταία ομιλία του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακαρίου Γ΄ (στο Συλλαλητήριο της 20ης Ιουλίου 1977)

Στην ομιλία αυτή που έγινε με αφορμή την καταδίκη της Τουρκικής Εισβολής, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ. Μακάριος διαφωνεί με την συνέχιση των Συνομιλιών και αρχίζει να προσανατολίζεται σοβαρά σε ένα νέο "μακροχρόνιο αγώνα" σαν την μοναδική διέξοδο από το αδιέξοδο της τουρκικής αυθαιρεσίας και αδιαλλαξίας. Έχουν προηγηθεί οι Συμφωνίες του με τον Ντενκτας το Φεβρουαρίου του 1977 αλλά και έξι γύροι συνομιλιών με κανένα ουσιώδες αποτέλεσμα.

Με την ομιλία, αναθεωρούσε τη γραμμή που ακολούθησε τα δύο τελευταία χρόνια των συνομιλιών, δίνοντας πίστη σε υποσχέσεις τρίτων, κυρίως των ΗΠΑ και του Κλίφορντ, εντούτοις οι αναφορά του για μακροχρόνιο αγώνα αποτέλεσε για πάρα πολλά χρόνια σημείο τριβής και αντιπαράθεσης με τους υποστηρικτές της "όποιας λύσης". Η ιστορικότατη αυτή του ομιλία ήταν στην ουσία και η τελευταία του, πολιτική υποθήκη.

Πηγή: Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου.